ÇOCUKLARDA PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK “Daha Dayanıklı Çocuklar Yetiştirmek”

ÇOCUKLARDA PSİKOLOJİK SAĞLAMLIK “Daha Dayanıklı Çocuklar Yetiştirmek”

Değerli Velilerimiz, Hepiniz çocuğunuzun daha mutlu, huzurlu ve sağlıklı büyümesini istersiniz. Stres ve olumsuz deneyimler hayatınızın her noktasında sizi bulabilir, kontrol edemediğiniz değişimlerle karşılaşabilirsiniz. Bütün çocuklar stresli ve onları zorlayan olayları farklı şekilde deneyimler. Bizler, onların hayat boyu karşılaştıkları zorlukları değiştiremeyiz, ancak onlara nasıl baş edebileceklerini öğretebiliriz. Rezilyans kavramı yabancı kökenli olup; kelime anlamı olarak psikolojik sağlamlık, çabuk iyileşme gücü, toparlanma ve yılmazlığa karşılık gelir. Bu paylaşımda kavramdan “psikolojik sağlamlık” olarak bahsedilecektir. Psikolojik sağlamlık; bireyin stresle, başarısızlıkla, zorluklarla veya travmatik bir olayla baş etme becerisidir. Stres ve Psikolojik Sağlamlık Stres zamanlarında bedenimiz alarm verir. Kalp atışımız hızlanır, kan basıncı artar, stres hormonları aniden yükselir. Kısa bir zaman dilimi için stres faydalıdır ve bizi harekete geçirir diyebiliriz. Ya kaçarsınız ya da savaşırsınız. Eğer stresli durum devam ederse, tüm bu değişimleri bedenimizde hissetmeye de devam ederiz. Bu da bağışıklık sistemimizi zayıflatabilir. Ayrıca stres, dikkatini toplama, problem çözme, dürtü kontrolü ve duygu düzenleme gibi işlevlerden sorumlu olan beyin bölgemizi geçici olarak durdurur. Psikolojik sağlamlık, bu bölgemizi etkinleştirmek ve eski haline çevirmekle yakından ilişkilidir. Bu durum gerçekleştiğinde kendimizi toparlama, iyileşme, zorluklarla karşılaştığımızda çözüm bulma, uyum sağlama, esneklik göstermeye de başlayabiliriz. Çocuğunuzda Psikolojik Sağlamlığı Nasıl Kurabilirsiniz? Ebeveynler olarak çocuğunuzun daha dayanıklı, problemlerini çözme gücüne sahip bireyler olarak yetiştirebilmeniz mümkün. Çocuğunuz olumsuz bir olayla karşılaşmasın diye aşırı korumak, her zorlukta onun yeterliğini sorgulamadan yardım etmek, stresli durumlardan kaçınmasını sağlamak onu daha mutlu ve dayanıklı yapmaz, aksine direnme gücünü zayıflatır. Önemli olan sorunları ortadan kaldırmak değil, sorunla karşılaştığında baş etme becerisini aşılamaktır. Çocukların problemlere ihtiyacı vardır ki çözüme de ulaşabilsinler.  Yeterlik ve Özdenetim Çocuğunuzun yeterlik kazanması olumsuz koşullarla nasıl başa çıkabileceğini bilmesidir. Bu beceri “Ben bunu yapabilirim” ifadesinden ibaret değildir. Çocuk, kendi deneyimlerinden yola çıkarak kendini yeterli hissedebilir. Çocuklara kendini denetlemesi için sorumluluk vermek, davranışının sonucunu yaşamasına müsaade etmek, geri çekilmek ve izlemek gelişimleri için önemli adımdır. Çocuğunuzun günlük rutine sahip olması, güvenilir ve sağlıklı ilişkiler sağlamak, oyun oynamasına ve hayal gücünü yansıtmasına izin vermek (kutu oyunları dürtü kontrolü, sıra bekleme ve kurallara uymaları için çok faydalıdır), günlük işlerinize onları da dâhil etmek (alışveriş listesi hazırlamak, birlikte çıkmak, aklında tutması için sorumluluk vermek, bunu bir oyuna dönüştürmek vb.) ve karar verebilmesi için fırsat tanımak kendini yönetme becerisini kazanması için etkili yöntemlerdir. İlişki ve Bağ Kurma Çocuğunuzun kendine inanması zorluklarla baş edebilmesi için tek başına yeterli değildir, en az bir yetişkinin ona destek vermesi, güçlü bir bağ kurması çok önemlidir. Bir yetişkinin ona koşulsuz sevgisi, geribildirimi ve destekleyici tavrı çocuğun baş etme becerileri geliştirmesine ve duygusal bağ kurmasına olanak sağlar. Çocuğun çevreyle ilişki kurmasını, çevresiyle işbirliği kurabileceği aktiviteler yapmasını, iletişim halinde olmasını sağlamak da olumlu değişimlere kapı açacaktır. Çocuğun hayatındaki herhangi biri –anne, baba, öğretmen, akran– onun hayatında fark yaratabilir. Duyguları Tanımak ve Etiketlemek Çocuklar stresli zamanlarda duygularını yoğun yaşayabilirler ve düzenleyemezler. Çocuğunuza hissettiği duyguların doğal olduğunu öğretin. Duygular iyi kötü diye ayrılmazlar. Öfkelenmenin kötü bir şey olduğunu değil, öfkelendiğinde nasıl bununla baş edebilir onu düşünmeliyiz. Öfkesini bastıran, yanlış aktaran, içine atan bir çocuk yetiştirmeyi hiçbirimiz istemeyiz. Duygular sahicidir ve kabul edilmesi gerekir. Duyguları ne kadar tanır ve isimlendirirseniz, yoğunluğu o kadar dengelenir. Oyun Oynamak için Vakit Yaratın Problem çözme becerisi yaratıcı bir süreçtir. Bu beceriyi geliştiren her şey psikolojik sağlamlığı da o kadar besler. Çocuklar doğal olarak meraklı, keşfetmeye hazır, yaratıcıdır ve sürekli soru sorarlar. Onlara oyun oynayabilecekleri, yaratıcılıklarını konuşturabilecekleri alanlar oluşturun. Yerde oyun oynamak, çocuğun oyununa katılmak, müdahale etmeden izlemek, değiştirmeye çalışmamak, kabul etmek önemlidir. Oyun onun iletişim dilidir, o konuşsun ve siz dinleyin. Problemini Çözmek Yerine Düşünmesini Sağlayın Çocuklar bir problemle karşılaştıklarında çözmeleri için açıklamalar yaparız ya da öğütler veririz. Bunun yerine ona sorular sorabilirsiniz. Örneğin, sınıf arkadaşıyla oyuncak tartışmasına girdi, çatışmalar yaşıyor. “Arkadaşınla çatışmaların seni çok kızdırıyor galiba, peki bu olayı daha önce de yaşadın mı? Hatırlıyor musun? O zaman nasıl çözmüştünüz? Öğretmenine mi şikâyet etmiştin, sırayla oynamak için mi anlaşmıştınız? Şimdi ne yapabilirsin? Peki, bir de böyle deneyelim mi?” gibi. Hatalarla Barışmak Hata ve başarısızlıktan kaçındığınızda psikolojik olarak sağlam olmak yerine, kaygıya ve korkuya daha yakın hale gelebilirsiniz. Sonuca odaklandığınızda sizin için ya başarılı olmak vardır ya da başarısız olmak. Bu da risk almaktan kaçınmanıza yol açar. Peki, hata yapmadan doğruyu nasıl öğrenebiliriz? Hem kendi hatalarınızla barışmak hem de çocuğunuzun kendi hatalarına karşı kabul edici tavır geliştirmesine yardımcı olmak bu noktada önemlidir. Hatalar öğreticidir, çocuğunuzun yanlış yaptığı şeyleri onunla konuşmak nasıl iyileştireceğinin yolunu açar. Hayata Olumlu Yanından Bakmak İyimserlik ve psikolojik sağlamlık kol kola yürür diyebiliriz. Bazı çocuklar mizaç olarak diğerlerinden daha iyimser görünebilir ancak iyimserlik çevreyle kazanabildiğimiz bir tutumdur. Kötü deneyimlerimizi farklı pencereden görmek, iyi yanını keşfetmek, mevcut şartlarda neler yapılabileceğini öğretmek çocuğun hayata daha olumlu bakabilmesine yardımcı olur, çözüm üretme gücünü ve kendinde bir şeyleri değiştirebilme umudunu pekiştirir. Unutmayın, yarın yeni bir gündür. Model Olmak Psikolojik olarak sağlam ve dayanıklı olmayı aşılamanın en etkili yolu, sizin de bunu içselleştirip örnek olmanızdır. Kendi başa çıkma yöntemlerinizi gözden geçirin. Hepimiz stresli, bizi yoran, duygusal olarak kendimizi düzenlememizi engelleyen olaylarla karşılaşırız. Bu bazen travmatik bir olay da olabilir. Kendinizi keşfedebileceğiniz bir uğraşı, bir rahatlama rutini oluşturun. Siz zor durumlara karşı nasıl bir tutum sergilersiniz? Duygularınızı nasıl aktarır, davranışlarınızı nasıl sergilersiniz? Unutmayalım ki, neyi biliyorsak onu öğretiriz.Güzel bir Mayıs ayı geçirmeniz dileğiyle…Bayramlar Anaokulu Rehberlik Birimi

Telefon: 0 216 375 27 27
Faks: 0 216 375 10 01
Doğu Mahallesi Eski Dolayoba Caddesi No: 28
Pendik / İstanbul